Orašac i Kragujevac u znaku Sretenja: Praznik državnosti i istorijske borbe za slobodu

Državna svečanost povodom obilježavanja Sretenja- Dana državnosti Srbije biće održana kod spomenika voždu Karađorđu u Orašcu, mjestu gdje je prije 222 godine, na Sretenje, podignut Prvi srpski ustanak.

Sretenje je prethodna dva dana obilježeno u Srpskoj, a zajedničko obilježavanje Sretenja u Srbiji i Republici Srpskoj utvrđeno je Deklaracijom o zaštiti nacionalnih i političkih prava i zajedničkoj budućnosti srpskog naroda donesenoj na Svesrpskom saboru u Beogradu 2024. godine.

Dan državnosti Srbije se slavio do nastanka Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca, nakon čega je ukinut, a kao državni praznik u Republici Srbiji obnovljen je 10. jula 2001, a slavi se od 15. februara 2002. godine.

Obilježavanje kod spomenika Karađorđu

Obilježavanje u Orašcu biće održano kod spomenika Karađorđu, vođi Prvog srpskog ustanka. Na Sretenje 1804. godine, grupa istaknutijih Srba, narodnih prvaka, njih približno 300, većinom iz tog dijela Šumadije, a djelom i iz drugih dijelova tadašnjeg Beogradskog pašaluka, odnosno formalno Smederevskog, izabrala je Đorđa Petrovića za vojvodu.

Svečanosti će prisustvovati delegacije Srbije i Republike Srpske, predvođene premijerima Đurom Macutom i Savom Minićem.

Orašac je simbol srpske borbe za slobodu jer je upravo tu 1804. godine podignut ustanak protiv Osmanskog carstva.

Svečana akademija u Kragujevcu

Svečana akademija povodom Dana državnosti Srbije biće održana u Kragujevcu, nekadašnjoj prestonici kneza Miloša Obrenovića.

Razlog izbora Kragujevca je istorijski:

• tu je 1835. godine usvojen Sretenjski ustav
• ovaj dokument smatra se jednim od najznačajnijih pravnih akata srpske državnosti

 Sretenje – Dan državnosti Srbije i Republike Srpske

Sretenje se obilježava pod sloganom „Sabornost i ponos“, kao Dan državnosti Srbije, ali i Republike Srpske.

Zajedničko obilježavanje zasniva se na:

• Deklaraciji o zaštiti nacionalnih i političkih prava
• zajedničkoj budućnosti srpskog naroda
• dokumentu usvojenom na Svesrpskom saboru u Beogradu 2024. godine

Obilježavanje počelo u Banjaluci i Višegradu

Zajedničko obilježavanje Sretenja Srbija i Republika Srpska započele su prethodnih dana.

Program je obuhvatio:

• svečanosti u Banjaluci
• nastavak obilježavanja u Višegradu

Povodom praznika, Vlada Republike Srpske proglasila je ponedjeljak, 16. februar, neradnim danom.

Sretenjski ustav – temelj moderne srpske države

Sretenjski ustav donesen je 15. februara 1835. godine i spada među najliberalnije ustave tog doba.

Izradio ga je Dimitrije Davidović, po uzoru na francuski i belgijski ustav.

Glavne odredbe Sretenjskog ustava:

• podjela vlasti na zakonodavnu, izvršnu i sudsku
• ravnopravnost građana bez obzira na vjeru i narodnost
• neprikosnovenost ličnosti i imovine
• nezavisnost sudstva
• sloboda kretanja i nastanjivanja
• ukidanje feudalnih odnosa

Vlast su činili:

• knez
• Državni sovjet
• Narodna skupština

Iako je ustav bio demokratski, knez Miloš Obrenović ga je već u martu iste godine suspendovao, pod pritiskom velikih sila – Austrije, Osmanskog carstva i Rusije.

Original ovog dokumenta danas se čuva u Arhivu Srbije i smatra se jednim od najvrednijih pravnih akata novijeg doba na Balkanu.

Sutra neradni dan u Srpskoj

Vlada Republike Srpske donijela je zaključak prema kojem u Republici Srpskoj 16. februara 2026. godine neće raditi republički organi, organi jedinica lokalne samouprave, javna preduzeća i ustanove, povodom obilježavanja Sretenja – Dana državnosti Republike Srbije i Republike Srpske.

Zaključak je donesen na osnovu Zakona o Vladi Republike Srpske, a odnosi se na sve institucije i organizacije u javnom sektoru.

Kako je navedeno u dokumentu, rukovodioci organa i institucija obavezni su da do kraja 2026. godine organizuju rad na način koji će omogućiti ostvarivanje punog godišnjeg fonda radnih dana.

Ovom odlukom reguliše se način rada institucija tokom obilježavanja Sretenja, koje se u Republici Srpskoj tradicionalno obilježava kao zajednički praznik sa Republikom Srbijom.

(GLAS SRPSKE)